Over Divine

Deze auteur heeft nog geen informatie verstrekt.
So far Divine has created 13 blog entries.

Waarom is de refter van de Sint-Baafsabdij zo groot?

‘Waarom zo’n grote refter voor twee dozijn monniken?’ vroeg een bezoeker me eens tijdens een rondleiding. ‘Het prestige van abdijen leidde tot grote gebouwen’ heb ik toen geantwoord. ‘Denk bijvoorbeeld ook aan de kerk, de ziekenzaal en de kapittelzaal.’ Maar er is meer. De monniken zaten maar aan één kant en met wat afstand van elkaar aan de tafels, die in een langwerpige u-vorm waren opgesteld. Dat vergemakkelijkte de bediening en de monniken aten toch zwijgend en luisterend naar de voorlezing uit de Bijbel of een ander religieus boek. De voorlezer stond in een nis, die zowel van buiten als van binnen goed te zien is. Soms waren er ook (veel) meer aanwezigen, bijvoorbeeld belangrijke gasten bij feesten of plechtigheden.

Het grote gebouw (40m lang, 10,5m breed en 18m hoog) hield in de winter de koude noordenwind tegen, een functie die in de meeste abdijen voor de kerk, het grootste gebouw, was weggelegd. Die grote gebouwen, rond een min of meer vierkante ruimte opgetrokken, zorgden ook voor de nodige veiligheid en afscheiding van de wereld rondom. Naast prestige, veiligheid en efficiëntie, was er ook de symbolische waarde. De refter was groot omdat er een belangrijke gebeurtenis werd herdacht: het Laatste Avondmaal.

Marc Hanson

illustratie: Suso’s Horologium Sapientiae, Koninklijke Bibliotheek van België.
foto’s: Eddy De Geest

2022-01-17T11:06:15+01:0017 januari 2022|Abdij, Historisch|

De yogi van de abdij delen…

De yogagroep van de Buren van de Abdij schenkt 300 euro aan zowel Hand-in-Hand, de lokale vluchtelingenorganisatie, als het sociaal restaurant De Sluis-Onze Thuis (in de Kasteellaan). Het initiatief kwam van onze yogaleraar Pankaj Sharma die over de jaren een deel van zijn yoga-inkomsten hiervoor opzij had gelegd. “Het strookt met mijn overtuiging dat je altijd een deel van je inkomen moet delen met wie het moeilijker heeft. Dat is goed voor de vrede in de samenleving.” Pankaj’ visie strookte met die van de yogagroep die ook een duit in het zakje deed. Voortaan leggen we voor elke bijdrage van vier euro per les één euro opzij voor maatschappelijke noden. Indien je wil deelnemen aan de yogagroep laat het weten aan vandaele.john@skynet.be. Er zijn enkele plaatsen beschikbaar.

2022-01-06T15:44:34+01:0031 december 2021|Yoga|

Ons Congolese wijkbos groeit

De werkgroep Wijkbos organiseerde na haar wijkboswandeling, in november, die 800 euro opbracht, op zaterdag 11 december een bomenverkoop op de Lousbergmarkt. Op zes uur tijd werd er voor 1100 euro aan bomen verkocht – goed voor 2200 bomen in het Congolese herbebossingsproject Faja Lobi van onze voormalige wijkbewoner Jurgen Heytens. De interesse van de bezoekers was groot. Dank u wel, Lousbergmarkt!!

Eind december vernamen we tevens dat stad Gent ons, in het kader van de projectsubsidies ‘Gentenaars zonder Grenzen’ 4000 euro toekent om de uitbouw van boslandbouw in het kader van Faja Lobi te ondersteunen. De jury vond het project “een voorbeeld in de manier waarop we de link leggen tussen de eigen wijk en het project in Congo”.

2022-01-02T13:14:00+01:0030 december 2021|Faja Lobi Wijkbos|

Beste wensen uit 1906

Deze oude nieuwjaarskaart met een zicht op de Sint-Baafsabdij was bestemd voor juffrouw Fernande Heymans uit de ‘Rue van Hulthem’ in Gent. Het jaartal 1906 is versierd met stekelige hulstblaadjes. De gevleugelde klokken luiden het nieuwe jaar in. Centraal in de uitsnede zien we het opgeknapte en van zijn begroeiing ontdane lavatorium van de Sint-Baafsabdij.

Wenskaarten voor nieuwjaar met stadsgezichten waren in de Belle Epoque eerder uitzondering dan regel. Men zag toen liever snoezige dieren, kleurrijke bloemen en landschappen, schattige kindjes of mensen met wensen enz. De allereerste prentbriefkaarten werden gedrukt rond 1870. Dertig jaar later begon men, geholpen door de verbeterde fotografie- en druktechnieken, massaal prentbrief- en nieuwjaarskaarten te drukken en te versturen, ook in België. Al vrij snel werden ze booming business in steden als Brussel, Gent en Oostende.

Voor de prentbriefkaarten (vanaf circa 1840) waren geporseleinde kaarten in de mode, bedoeld als commercieel drukwerk. Deze kaarten kregen hun glanzend of porseleinachtig uitzicht omdat men ze met een typische steendruktechniek op speciaal bewerkt karton of papier drukte. In navolging van de zakelijke  ‘porseleinkaarten’ begonnen genootschappen en verenigingen (in Gent bijvoorbeeld de dierentuin, de lantaarnaanstekers, de burgerwacht en de reinigingsdienst) een mooie kaart aan te bieden ter gelegenheid van het nieuwe jaar. Die traditie werd dan op haar beurt door particulieren overgenomen: ze stuurden elkaar hun beste wensen via de post.

De jaarwisseling stond al bol van soms zeer oude tradities: feesten, vuurwerk, goede voornemens, het drinken van een borrel, een feestmaal enz. Nu waren er ook nog nieuwjaarskaarten bijgekomen. Deze traditie neemt nu wel af door de vele mogelijkheden om snel digitale wensen te sturen.

Marc Hanson

Illustraties
nieuwjaarskaart Sint-Baafsabdij: privécollectie Ph. Bockstael
nieuwjaarskaart Bonne Année: privécollectie imagesmusicales
porseleinkaart: collectie Huis Van Alijn
nieuwjaarskaart lantaarnaanstekers: collectie Huis Van Alijn

2022-01-06T15:42:46+01:0030 december 2021|Abdij, Historisch|

Welkom Mach-H

Buren van de Abdij heeft er een nieuwe partner bij: Mach-H, de vzw die is opgericht om samen met alle buurtbewoners het wijkbudget-project tot een goed einde te brengen. Dit project integreert verschillende voorstellen om onze wijk Macharius Heirnis nog fijner, warmer en groener te maken. Van bij de aanvang hebben we dit project ondersteund en dat heeft zijn vruchten afgeworpen want dankzij de vele stemmen uit de buurt mag het nu gerealiseerd worden.

We wensen Mach-H veel succes en hopen op een mooie samenwerking!

2021-12-22T16:04:49+01:003 december 2021|Buurt|

Wolvenjacht in de buurt van de abdij

Sinds een paar jaar wordt de wolf, niet zonder enige commotie, opnieuw waargenomen in Limburg. Het was meer dan een eeuw geleden dat die intelligente, maar schuwe dieren, nog in ons land waren gesignaleerd. In de middeleeuwen waren wolven nochtans in Vlaanderen een vast onderdeel van de populatie van wilde dieren. Ze werden net als vossen, everzwijnen en herten bejaagd, ook in de zeer uitgestrekte Sint-Baafsheerlijkheid. Naast deze dieren zorgden ook vossen, everzwijnen, herten, dassen, hazen, konijnen, otters, nertsen, wilde ganzen, kraaien en duiven soms voor economische schade, en joegen de (grote) pachtboeren in dienst van de abdij op kosten om gewassen, vee, bossen en visvijvers te beschermen. Wolven werden nog eens extra gevreesd omdat er in het Sint-Baafsdorp en elders geruchten de ronde deden dat ze soms kinderen aanvielen en doodden.

Vanaf de late veertiende eeuw startten overheid en rijke particulieren campagnes om de populaties van ‘schadelijke’ wilde dieren terug te dringen en loofden ze premies uit voor het doden ervan. In de Sint-Baafsheerlijkheid vroegen jagers ook vanaf toen opvallend veel premies aan voor gevangen/gedode wolven. Als bewijs moest je dan wel de kop, beide oren of de rechter voorpoot van het dier overhandigen aan de gerechtelijke autoriteit. Het STAM is in het bezit van een gemummificeerde wolvenpoot die aan de poort van het Gravensteen was genageld. Het dier was waarschijnlijk in 1736 gedood in Knesselare.

De continue druk en jacht op sommige zoogdieren en vogels leidden soms op termijn tot het volledig verdwijnen van bepaalde dieren, bijvoorbeeld de wolf, uit onze gebieden. Tegenwoordig genieten wolven in de EU-lidstaten bescherming. Maar buiten Europa, bijvoorbeeld in Alaska, kunnen ze legaal geschoten worden en in sommige gebieden krijg je zelfs een premie voor een gedode wolf. De gedode dieren zijn het meest gegeerd voor hun zeer zachte pels.

Marc Hanson

Illustratie: Miniatuur uit ‘The Rochester Bestiary’ ca 1230-1400. Bron: British Library.

Foto: Gemummificeerde wolvenpoot. Bron: stamgent.be.

2021-11-28T13:04:32+01:0028 november 2021|Abdij, Historisch|

Buurtbewoners in het licht

Meer dan 810.000 bezoekers waren er op het Lichtfestival in Gent.
Blikvangers waren de ‘Gentse Gezichten’, XXL-afbeeldingen van buurtbewoners van de wijk Macharius-Heirnis, op de haagbeuk en het altaar van de kerk in het Coyendanspark. Een herinnering aan de vroegere abdijkerk van de Sint-Baafsabdij.

Niet enkel groene blaadjes, maar in leeftijd oplopend tot 85 jaar stonden zij symbool voor diversiteit en verbondenheid. Het concept werd bedacht door Linda Wendel en Bart Dewijze van The Artpole.

Herken jij je enthousiaste buren/fiere fotomodellen uit de wijk?

Foto: Joeri Eloot

2021-11-18T11:19:04+01:0017 november 2021|Buurt|

Tronies in het lavatorium van de abdij houden het kwade buiten

In het lavatorium ( rituele wasplaats) van de Sint-Baafsabdij uit ca. 1170 kan je op ooghoogte acht opvallende koppen zien, telkens onder een kort zuiltje. Die acht zuiltjes sluiten op hun beurt aan bij de kraagstenen waarop de ribben van het gewelf steunen, zoals geïllustreerd op onderstaande romantische aquarel. Volgens kenners dateren de hoofden uit de 14de of 15de eeuw.

De karakterkoppen, eerder tronies, zien er echt niet vriendelijk uit. Je kan ze gerust lelijk noemen met een verwrongen mond, opvallende (spleet)ogen, een ruwe kinbaard en een goed aansluitende kap op het hoofd. Ze werden gehakt in de goed te bewerken Balegemse steen, een kalkhoudende zandsteen, die gevoelig is voor erosie. Daardoor zijn ze nu erg verweerd. Die boos kijkende gezichten kunnen beschouwd worden als onheilwerende koppen. Door hun boze, dreigende blik worden ze geacht de boze wereld met zijn onheilbrengende krachten buiten het lavatorium en de abdij te houden.

Dit zeer oud magisch geloof heeft het christendom tot op vandaag overleefd. Denken we maar aan het dragen van amuletten, talismans, scapulieren, het gewijd palmtakje en de draak op het Gentse belfort. Al die voorwerpen en (fabel)dieren zouden het kwaad afhouden en de dragers of de stad te beschermen.

Marc Hanson

Foto: Lieve Ockerman 2021.
Illustraties:
Aquarel van Ange De Baets, 19de eeuw. Bron: stamgent.be.
Schetsen van N.A. Heins uit Bulletin de la Sociéte d’histoire et d’archéologie de Gand, 1903.

2021-11-13T19:54:39+01:0013 november 2021|Abdij, Historisch|

Waarom dronken de Baafse monniken liever wijn dan bier?

Uit de Regel van Benedictus (de invloedrijkste leefregel voor monniken in de middeleeuwen) blijkt dat zijn volgelingen in wijnland Italië wijn dronken net als vroeger de Romeinen. De monniken dronken vaak wijn bij het eten dat kon variëren van een stukje kaas, worst, brood tot een copieuze maaltijd. Onbedoeld zal de Regel het wijndrinken elders hebben gestimuleerd: als het in Italië mag, kan het ook ‘bij ons’.

Wijn had een fijnere, meer complexe smaak dan het te mijden water, melk of het dikwijls troebele bier, dat op de eerste plaats een dorstlesser was, want drinkbaar water was de uitzondering. Daarom dronk men bier uit kroezen van minstens een halve liter. Wijn werd, met mate gedronken, als gezond beschouwd, zeker als er bepaalde kruiden werden aan toegevoegd. Voor monniken die een ascetisch leven leidden, was wijn een van de weinige genots- en roesmiddelen. Tabak en warme dranken als koffie, thee en chocolade geraakten in Europa pas later bekend.

Door het drinken van wijn onderscheidden de monniken zich, net als de welstellende bovenlaag in het algemeen, van het gewone volk dat met (vaak flets) bier tevreden moest zijn. De Baafse monniken konden de wijn gemakkelijk en relatief goedkoop want tolvrij, betrekken uit echte wijnlanden als Frankrijk, Italië of het Rijnland. De aangekochte wijn bewaarde ook veel beter en langer dan bier en melk. Tot slot: had Jezus zelf water niet in wijn veranderd!

Marc Hanson

Illustratie: uit Li Livres dou Santé. Laat 13de eeuws. Bron: Wikimedia commons.

2021-11-01T15:14:36+01:001 november 2021|Abdij, Historisch|

BAVO BIER

Nieuw op de kaart van de Herberg, staat BAVO, een abdijbier dat in 1250 voor het eerst werd gebrouwen in de Sint-Baafsabdij. Het recept kwam in het archief van de Gentse universiteit terecht en diende als inspiratie voor Joeri en Lauren Cools (vader en zoon) om hun eigen Belgische Pale Ale te brouwen. Dat doen ze met Belgische hop en op ambachtelijke wijze: ongefilterd, en zonder toevoeging van suiker of artificiële aroma’s. Hun creatie viel meteen in de prijzen op de World Beer Awards 2021, waar Bavo tussen duizenden andere nieuwkomers niet minder dan zilver won.

We schrijven Gent, 600 na Christus, als een rijke man tot inkeer komt, al zijn goederen verkoopt om mensen te helpen, en toetreedt tot een klooster in Gent, dat later de Sint-Baafsabdij zal worden. Als pater, kiest hij de naam Bavo. Pas na zijn dood, komt zijn verering op gang, en zal de Sint-Baafsabdij, mensen in zijn omgeving proberen te helpen, door bier te brouwen en te verkopen. In die traditie gaat vandaag een deel van de brouwerij-opbrengst, naar 2 Gentse organisaties: Pirlewiet organiseert vakanties voor jongeren die met armoede kampen, Uilenspel geeft gratis huiswerkbegeleiding aan kwetsbare kinderen. Santé!

2021-10-20T16:07:51+02:0020 oktober 2021|Herberg|
Ga naar de bovenkant